Atmaca Kültürü
Salı, 18 Aralık 2007
Bir toplumda o topluluğun bireylerince benimsenmiş davranış biçimi; davranış ilkeleri; gelenek, adet. (Büyük Larousse )KÜLTÜR: İnsan türüne özgü bilgi, inanç ve davranışlar bütünü ile bu bütünün parçası olan maddi nesneler. Toplumsal yaşamın dil, düşünce, gelenek, işaret sistemleri, kurumlar, yasalar, aletler,teknikler, sanat yapıtları gibi her türlü maddi ve tinsel ürününü kapsamına alır. Temelinde yalnızca insanda bulunan bir yetenek yatar. (Ana Britannica) Atmaca; ''Eskiden çalılıklarda bıldırcın ve kuş avlamak için kullanılan yırtıcı kuş'' Büyük Larousse Atmacayı böyle tarif ediyor, buradaki ''eskiden'' tanımı tarihselliği ifade eder. Türklerde avcılık; ' 'Yıldırım Beyazit Niğ bolu savaşında tutsak edip sonradan serbest bıraktığı Fransız şövalyeleri için büyük bir av gösterisi düzenlemişti. Bu  gösteriye 7000 dôğancı ile 6000 avcı katılmış, kôpeklere canfesten çullar örtülmüş, parslara mücevherli tasmalar takılmıştı.'' ''Doğancı başı, av sırasında hep Padişahın yanında bulunur , her av getirdiğinde padişahtan bahşiş alırdı.'' (Hayat Ansiklopedisi) Tarihe baktıgım1zda; insanlar yaşadıkları bölgeler ve koşullara ':t göre mücadele vermişlerdir .Sahil kesimlerinde yaşayan insanlar yüzme bilmenin şart olduğunu büyüklerinden öğrendiği gibi, yine atalarından öğrendik1eri avlanma biçim ve şekillerini de torunlarına miras bırakmışlardır .Biz de bu mirası çocuklarımıza ve torunlarımıza bırakmak istiyoruz. Atmaca Yetiştiriciliği (Atmacacılık) günümüzden 3500 yıl öncesine kadar uzanmaktadır. Bunun kanıtı Mısır'da Tanrı Horus, Helenistik çağda Apollon ile bütünleşen Atmaca Avrupa saraylarında aşkın simgesi olarak kabul edilmiştir. Dünyanın dört bir yanındaki Atmacacılar çeşitli demekler kurmuşlar , periyodik toplantıların sonuncusunu birkaç yıl önce Fransa'nın ünlü Cambord Şatosunda yapmışlardır . Yırtıcı kuşlarla avlanma, komşularımızdan Kırgızistan'da Kartal ve Şahinlerle, Özbekistan ' da Kartal, Şahin ve Atmaca ile Dünyanın dört bir yanında, İngiltere, İtalya, Avusturya, Japonya, Fransa, Katar, Tunus, Moğolistan, Gürcistan Cumhuriyeti ve Türkiye'de ise Sarp ve Rize arasındaki kesimde, Samsun- Bafra ile Gebze-Sinop, Trakya ' da,Tekirdağ özellikle Ereğli'de, Güneyde Mersin-Anamur ve Silifke ilçelerinde Hatay'da Atmaca ile yapılmaktadır . Karadeniz bölgesinde ise bu av türü bir kültür haline gelmiştir. zira Arhavi -Ardeşen ilçelerinde Atmaca Festivalleri yapılmaktadır .İlki Arhavi Altın Atmaca Festivali şeklinde başlayan festival, Arhavi Kültür Ve Sanat Festivali ismi altına devam etmektedir . Dahası var; Arhavi ilçesi sahil caddesinde kolunda atmaca olan bir avcının heykeli dikilmiştir . Gelip geçen yerli ve yabancı insanların merak konusu olmakta yüz binlerce insan atmaca ve atmacacılık konusunu sormakta ve heykel ile resimler çektirmektedir .Bu da kültürümüzün, sembolleşmesinin kanıtıdır . Ardeşen'de kurulan silah fabrikasına ''Atmaca 53'' adı verilmiş ve namlusuna atmaca resmi konulmuştur .Arhavi 'de kurulan silah fabrikasına Şahin 08 adı verilmiştir .Ardeşen ilçesinde festival yapılıp en güzel atmaca, en iyi avcı atmaca diye kategoriler düzenlenerek ödüller verilmektedir .Bir nakliye fırmasına Atmaca ismi verilmiştir .Bir ayakkabı fırması ayakkabı taban lastiğine atmaca damgası vurmaktadır .Atmaca için destanlar , şiirler yazılmakta, Doğu Karadenizliler Ağustos ayında hiç yere bakmaz hep atmacaya havaya bakarlar diye fıkralar anlatılmaktadır. Atmacacılıkla, atmaca vurmanın hiç alakası olmadığı için ''atmacayı vurdular  / Kemençeni çal yaşar , horonsuz durulur mi? / Dere tepe aşarum, Atmaca ile Yaşar'um / Tüyüne zarar gelse kendimi kaybederum...'' Yine ''Geldi Ağustos ayı, nerdesin Ali dayı / Bıldırcınlar geliyor, hazırla bozkara'yı ,, türküsü yöremizde söylenmektedir. Atmaca kültürünün çok değişik materyal örnekleri vardır .Bu materyallere bakarak atmacacının
hangi yöreden olduğu bile teşhis edilebilir .- işte örnekler: Atmaca bek yeri ( Çerge, Tente); Ormanların açıklık bölümleri ve açık sırtlara atmacanın geliş yönüne dik olacak, uzağı görecek ve hakim şekilde kurulur .İnce ve yapraklı dallar kullanılarak inşaedilir .Yörelere göre yapımı ve şekli değişiktir .Derme çatma olabildiği gibi bazı yörelerimizde yaprak ve dallardan bir sanat eseri gibi yapılır . Atmaca yakalama ağı (Mosa, Opice, Sapetka); Her yörenin kendi özelliğine göre elde imal edildiği gibi uygun göz büyüklüğünde hazır ağlarla da imal edilir . Atmaca bağı (Soyka); Özel ve ince deriden, çok iyi ustalar tarafından özenle imal edilir. Deri bölümü 30-40 cm. arasındadır. Atmacanın ayağına gelen bölümü daha geniştir, ucuna fırdöndü ve bükülmüş ip takılır .Soyka ve ip atmaca rengine uygun seçilir . Bel bağı; Atmacanın eğitimi ve ava alıştırılması sırasında ayaklarının ve belinin incinmemesi için kullanılan emniyet kemeridir .Çok yumuşak ve ince kumaştan hazırlanır . Kuş ipi; Ğaço kuşunun ayaklarının yara-bere olmaması için, yumuşak ve kaliteli deriden bileklikler (4-5 mm. x 10-12 mm.) hazırlanır, sağlam iplikler bükülerek (30-40 cm.)ucu bu derilere sarılarak kullanılır . Kuş çubuğu; 110-120 cm. lik hafıf çıta veya çok düzgün dallardan hazırlanır, ucuna fırdöndü takılır .Göz kapağı; 1mm. 1Sm. Yaklaşık ebatlarında ôzel ve ince derilerden hazırlanır .Deri ônce avuç içinde ucu yuvarlatılmış çubukla ovalanır ve ilk şekli verilir .İs yapmayacak aleve
yaklaştırılarak küçülmesi ve kubbeli son şeklini alması sağlanır .Her yôrede birkaç ustası vardır . Kuş tuzağı (Ragi, Kapanca ); yôrelere göre değişik şekillerde ve sistemlerde imal edilir .Kapaklısı, kıl veya misina ile çevrilmişi bulunur . Atmaca zili; Atmacanın av esnasında çalılıklarda yerinin tespitine yarar .1-1. 5 cm çaplarında, san 11 metalden imal edilir .İnce çaplıları her iki ayağa, kalın çaplı olan kuyruğun ortasındaki iki teleğe ":: bağlanarak kullanılır . Atmacacılık insanların  tesadüfen yapmış olduğu, sadece bir yırtıcı kuşu eğitebilmesi olayı değildir . Bütün aşamaları ile sırları teferruatlarda gizli, yırtıcı kuşu yakalamaya hazırlık, yırtıcı kuşu yakalama, yırtıcı kuşun cinsini ve türünü seçme, renk .ve özel1iklerini tespit etme ve kuşa kuş avlatabilme bilgi, beceri, maharet ve kültür  gerektirir .Bütün bu , kültürün ve sembol1eşmenin kanıtıdır ve kültürün ta  atalarımızdan gelen bu kültürümüzü yaşatmak gelenek ve göreneklerimize çok saygılı bir toplumun bireyi olarak
görevimizdir .
Son Güncelleme ( Cuma, 28 Aralık 2007 )
 
SEO by Artio